Закони и каматни стапки
Бројките што ги одредуваат државата и Народната банка и важат за секој кредит во Македонија. Ги користиме при секоја пресметка и ги означуваме кредитите што ги надминуваат. Важат за периодот 30.06.2026 – 30.12.2026.
Референтни стапки
На овие стапки се врзани кредитите со променлива камата: каматата е референтната стапка плус маржата на банката. Кога стапката расте, расте и ратата.
| Стапка | Вредност | Важи |
|---|---|---|
| Основна каматна стапка на НБРСМКаматна стапка на благајничките записи, главниот инструмент на монетарната политика. Задржана на 4,25% на 15.09.2026. Нејзината вредност на крајот на полугодието е и референтна стапка за казнената камата.Телма: НБРСМ ја задржа основната каматна стапка (15.09.2026) | 4,25% | на 14.09.2026претходно 4% (31.12.2025), 5,35% (30.06.2025) |
| Референтна стапка за казнена каматаВажи 1.7.–31.12.2026. Законската казнена камата за физички лица е оваа стапка + 8 п.п. = 12,25%.НБРСМ: Одлука за референтна стапка за казнена камата | 4,25% | до 30.12.2026претходно 4% (31.12.2025) |
| Каматна стапка на денарски депозити без валутна клаузулаЈа објавува НБРСМ. Повеќето банки ја користат како референтна стапка за кредитите со променлива камата во денари. Важи 1.7.–31.12.2026.Комерцијална банка: Референтни каматни стапки (според НБРСМ) | 2,65% | до 30.12.2026претходно 2,71% (31.12.2025) |
| 6М ЕУРИБОРРеферентна стапка за кредити во евра и со девизна клаузула. Банките ја преземаат двапати годишно; оваа вредност важи за второто полугодие 2026.Комерцијална банка: Референтни каматни стапки (според НБРСМ) | 2,596% | на 25.06.2026 |
| 1М ЕУРИБОРРеферентна стапка за казнена камата за обврски изразени во девизи.Комерцијална банка: Референтни каматни стапки (според НБРСМ) | 2,179% | на 25.06.2026 |
| 6М СКИБОРМеѓубанкарска стапка на денарскиот пазар. Од февруари 2025 ја објавува Македонската берза наместо НБРСМ. Ја користат помал број банки.УНИ Банка: променлива каматна стапка (01.07.2026) | 4,79% | на 29.06.2026 |
| НРКС (национална референтна каматна стапка)Референтна стапка за денарските кредити со променлива камата кај НЛБ Банка. Се менува месечно; вредноста е од 15.10.2026.НЛБ Банка: Референтни каматни стапки | 2,61% | на 14.10.2026претходно 2,65% (30.06.2026), 2,71% (31.12.2025) |
Важи за сите потрошувачки кредити
- Максимална СВТ за потрошувачки кредити
- 61,25%
Годишната стапка на вкупни трошоци не смее да биде повисока од петкратната законска казнена камата: 5 × 12,25% за 1.7.–31.12.2026. Важи за банки и финансиски друштва.
НБРСМ: Заштита на потрошувачи при договори за потрошувачки кредити - Законска казнена камата (физички лица)
- 12,25% годишно
Референтната стапка на НБРСМ (4,25%) плус 8 процентни поени, кога барем едната страна не е трговец. Меѓу трговци се додаваат 10 п.п. (14,25%). Се менува на 1 јануари и 1 јули.
НБРСМ: Одлука за референтна стапка за казнена камата - Надомест за предвремена отплата
- најмногу 1% / 0,5%
Кај потрошувачките кредити кредиторот може да наплати најмногу 1% од предвреме отплатениот износ ако до крајот на договорот остануваат повеќе од една година, односно 0,5% ако остануваат помалку. Ограничувањето не важи за станбените кредити обезбедени со хипотека, каде банките во фиксниот период често наплаќаат 3–5%.
Министерство за финансии: заштита на корисниците на кредити - Право на откажување
- 14 дена
Од договорот за потрошувачки кредит можете да се откажете во рок од 14 дена без образложение. Ги враќате главницата и каматата за деновите кога ги користевте парите.
Кредит Протект: право на откажување од договорот
Финансиски друштва (брзи кредити)
- Трошоци надвор од СВТ
- најмногу 60% од износот
Финансиско друштво не смее да склучи договор ако трошоците што не влегуваат во СВТ надминуваат 60% од одобрениот износ. Не се сметаат трошоците за извршување и законската казнена камата. Важи од јули 2023.
Bloomberg Adria: утврдени максимални трошоци за брзите кредити (2023) - Однос рати / приход
- најмногу 70%
Според Правилникот за кредитен ризик (април 2024), барањето се одбива ако вкупните месечни обврски кон сите банки, штедилници и финансиски друштва надминуваат 70% од месечните приходи.
Министерство за финансии: Правилник за кредитен ризик (2024) - Рефинансирање
- забрането во истото друштво
Доспеан кредит не смее да се рефинансира со нов кредит кај истото финансиско друштво (од јули 2023).
Фактор: измени на Законот за финансиски друштва (јули 2023) - Минимален капитал
- 30 милиони денари
Потребниот основачки капитал за финансиско друштво е зголемен од 6 на 30 милиони денари (јули 2023).
Слободен печат: минимален капитал за финансиско друштво
Банки: макропрудентни мерки на НБРСМ
- Однос рати / приход (ДСТИ)
- 50% / 45%
До 30.11.2026 ратите на сите кредити можат да бидат најмногу 50% од приходот за кредити во денари и 45% за кредити со валутна компонента.
НБРСМ: Нови макропрудентни мерки (02.10.2026) - ДСТИ од 1 декември 2026од 30.11.2026
- 45% / 40%
Границите се намалуваат за 5 процентни поени. За купување прв дом остануваат 50% (денари) и 45% (валутна компонента).
НБРСМ: Нови макропрудентни мерки (02.10.2026) - Најдолг рок за станбен кредитод 30.11.2026
- 25 години
Од 1.12.2026 рокот се скратува од 30 на 25 години. За прв дом останува 30 години.
НБРСМ: Нови макропрудентни мерки (02.10.2026) - Најдолг рок за хипотекарен потрошувачки кредитод 30.11.2026
- 15 години
Од 1.12.2026 рокот се скратува од 20 на 15 години.
НБРСМ: Нови макропрудентни мерки (02.10.2026)
Информациите се собрани од објавите на НБРСМ, Министерството за финансии и банките и служат само за информирање. Официјалниот текст на законите е во „Службен весник на Република Северна Македонија“. Ако мислите дека кредитор ги прекршува правилата, можете да поднесете претставка до НБРСМ (за банки) или до Министерството за финансии (за финансиски друштва). Како ги користиме овие бројки →